Eco Footprint โครงการแข่งขันลดรอยเท้าในโรงเรียน

สมาชิกเข้าสู่ระบบ



facebook    youtube    twitter

ความเป็นมาของรอยเท้าทางนิเวศ PDF พิมพ์ อีเมล

iniciodirecto


ความเป็นมารอยเท้าทางนิเวศ คือ วิธีการวัดผลกระทบซึ่งบุคคล โรงเรียน เมือง หรือประเทศที่มีต่อสิ่งแวดล้อม บางครั้งเราอาจไม่ได้ตระหนักว่าโลกให้อะไรแก่เรามากเพียงใด แต่ลองคิดดูว่าหากเราไปถึงดวงจันทร์และต้องอยู่ที่นั่นเป็นเวลาหลายปี เราจะเอาอากาศจากไหนหายใจ อะไรช่วยทำให้อากาศนั้นบริสุทธิ์ ไหนจะเรื่องของอาหาร น้ำ และการจัดการกับของเสีย ทุกอย่างล้วนเป็นปัญหาใหญ่ นี่คือสิ่งที่โลกได้ทำขึ้นมาโดยไม่ต้องใช้ความพยายามแต่อย่างใด

รอยเท้าทางนิเวศ คือ ขนาดของพื้นที่บนโลกที่คุณต้องใช้เพื่อให้ได้มาซึ่งสิ่งที่คุณต้องการทั้งหมด นับตั้งแต่เรื่องอาหาร ไปจนถึงไม้ หรือแร่ธาตุ รวมทั้งกระบวนการจัดการกับของเสียทั้งหมด เพื่อให้มีพื้นที่เพียงพอสำหรับจุลินทรีย์ พืช และสัตว์อื่น ๆ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของโลกเช่นเดียวกัน โลกได้สร้างสมดุลให้กับสิ่งเหล่านี้ คุณทราบหรือไม่ว่าหากระดับของออกซิเจนลดลงหนึ่งในสาม เราจะไม่สามารถจุดไฟได้ หรือหากอุณหภูมิเพิ่มขึ้น 5 องศา ภูเขาน้ำแข็งจะละลายและระดับน้ำในทะเลจะสูงขึ้นถึง 7 เมตร

รอยเท้าทางนิเวศนี้คำนวณจากการบริโภคและขยะ ซึ่งเป็นเรื่องที่ซับซ้อนมาก แต่เราได้สร้างเว็บไซต์ที่มีเครื่องคำนวณที่ใช้ง่าย และอิงตามการใช้ทรัพยากรต่าง ๆ ดังต่อไปนี้ในโรงเรียนของคุณ

    • พลังงาน
    • น้ำ
    • อาคาร
    • อาหาร
    • ขยะที่เกิดขึ้นในโรงเรียนของคุณ
    • การเดินทาง

การวัดผลการบริโภคเหล่านี้จะถูกแปรให้เท่ากับขนาดของพื้นที่ที่ให้ผลผลิตทางชีวภาพ เพื่อให้ได้ทรัพยากรธรรมชาติที่ต้องการและเพียงพอที่จะรองรับของเสียดังกล่าว หน่วยในการวัดคือ โกลบอลเฮคตาร์ (Global Hectares - GHA) พื้นที่หนึ่งเฮคตาร์มีขนาด 6.25 ไร่ หรือประมาณหนึ่งสนามฟุตบอล

มีพื้นที่เพียงพอที่จะรองรับได้หรือไม่

ค่าเฉลี่ยของรอยเท้าทางนิเวศในระดับโลกคือ 2.3 เฮคตาร์ แต่ค่าเฉลี่ยของขนาดพื้นที่บนดินและในทะเลที่มีพื้นที่ที่ให้ผลผลิตทางชีวภาพต่อหนึ่งคนมีเพียง 1.9 เฮคตาร์เท่านั้น ซึ่งยังไม่รวมถึงพื้นที่สำหรับสิ่งมีชีวิตอื่น ๆ อีก รอยเท้าทางนิเวศน์แสดงให้เห็นว่า การบริโภคและของเสียที่เกิดจากมนุษย์ในทุกวันนี้มีปริมาณสูงกว่าขีดความสามารถของโลกที่จะสร้างทรัพยากรใหม่ ๆ และรองรับของเสียจากมนุษย์ได้ ซึ่งเท่ากับว่าเรากำลังบั่นทอนความสามารถของโลกในการผลิตทรัพยากรให้เพียงพอกับความต้องการของมนุษย์ในปัจจุบัน ทำให้ความสามารถของโลกที่จะรองรับความต้องการที่เพิ่มขึ้นในอนาคตลดลง เราจะบรรลุซึ่งความยั่งยืนได้ก็ต่อเมื่อทุกคนมีชีวิตอยู่อย่างพอเพียงภายใต้ขีดความสามารถทางชีวภาพของโลก

รายงานขององค์การกองทุนสัตว์ป่าโลกที่มีชื่อว่า “Our Living Planet (2002)” กล่าวว่าเรา ‘ใช้’ ทรัพยากรในโลกมากกว่าที่มีอยู่จริง เนื่องจากการแสวงหาผลประโยชน์เกินความจำเป็นจากทรัพยากรด้วยวิธีต่าง ๆ เช่น การทำลายพันธุ์ปลา การใช้ดินเพื่อเพาะปลูกมากเกินไป หรือการตัดไม้ทำลายป่าในปริมาณมากเกินกว่าที่จะปลูกใหม่ทัน

 “เราไม่ทราบแน่ชัดว่า ผลจากการใช้ทรัพยากรของโลกมากเกินไปจะเป็นอย่างไร แต่สิ่งที่แน่ชัดก็คือ เราสามารถกำหนดชะตากรรมของเราเอง แทนที่จะปล่อยไปตามยถากรรม”

ประเทศไทยจะจัดการกับเรื่องนี้ได้อย่างไร ถึงแม้ว่าค่ารอยเท้าทางนิเวศในประเทศไทย ซึ่งเท่ากับ 1.6 เฮคตาร์ต่อคน จะต่ำกว่าค่าเฉลี่ย 1.9 เฮคตาร์ต่อคนในระดับโลก แต่ประเทศไทยมีพื้นที่เฉลี่ยต่อบุคคลเพียง 1 เฮคตาร์ และพื้นที่บางส่วนในจำนวนนั้นก็ไม่สามารถผลิตอะไรได้ (เช่น พื้นที่ถนน บ้านเรือน เป็นต้น) ดังนั้นจริง ๆ แล้ว ประเทศไทยกำลังใช้พื้นที่มากกว่าที่มีอยู่ถึงร้อยละ 60 และปริมาณการใช้พื้นที่ดังกล่าวเพิ่มขึ้นทุกวัน คุณคิดว่าประเทศเพื่อนบ้านของไทยจะคิดอย่างไร หากจะต้องยอมเสียพื้นที่ของตนเพื่อตอบสนองความต้องการของประเทศไทย

รอยเท้าทางนิเวศจะช่วยเราได้อย่างไร

รอยเท้าทางนิเวศจะบอกถึงสิ่งต่าง ๆ มากมายกับโรงเรียนในประเทศไทย บางเรื่องอาจทำให้ไม่สบายใจ แต่ทุกเรื่องน่าสนใจ ประเด็นของรอยเท้าทางนิเวศนี้จะบอกว่าทรัพยากรประเภทใดที่ใช้กันโดยทั่วไป ได้แก่ อาหาร พลังงาน ขยะ อาคาร การเดินทาง และน้ำ ที่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมมากที่สุด นอกจากนี้ยังช่วยให้คุณจัดการกับผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมได้อย่างมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น และเลือกหนทางที่จะจัดการกับโรงเรียนของคุณได้ดียิ่งขึ้น รวมทั้งช่วยให้ค้นพบผลกระทบจากนโยบายและโครงการริเริ่มต่าง ๆ ที่มีอยู่ เช่น จะชี้ให้เห็นถึงผลกระทบของการนำขยะในโรงเรียนกลับมาใช้ใหม่ และการลดขยะจากอาหาร และยังแสดงให้เห็นว่าการเปลี่ยนแปลงที่มีประสิทธิภาพต้องอาศัยการเปลี่ยนแปลงระบบของโรงเรียน มากกว่าการส่งเสริมให้มีการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมของบุคคล ถึงแม้ว่าการเปลี่ยนแปลงทั้งสองด้านจะต้องกระทำควบคู่กันไปก็ตาม
โครงการนี้เน้นที่การเรียนรู้ การคำนวณรอยเท้าทางนิเวศน์ของโรงเรียนจะทำให้เห็นถึงผลกระทบของโรงเรียน และพบว่าการเปลี่ยนแปลงได้ดีที่สุดควรเกิดขึ้นจากตรงไหน การสร้างรูปแบบของการเปลี่ยนแปลงในโรงเรียน คุณจะสามารถตรวจสอบปฏิบัติการแบบต่าง ๆ ที่จะช่วยให้โรงเรียนของคุณมีความยั่งยืนมากที่สุด นอกจากนี้ คุณยังสามารถปรับปรุงขีดความสามารถในการวิเคราะห์และตัดสินใจของโรงเรียน และสร้างความเข้าใจอย่างลึกซึ้งว่าการเปลี่ยนแปลงที่แท้จริงนั้นจำเป็นต้องอาศัยวิธีการแบบบูรณาการ

โครงการนี้จะช่วยให้โรงเรียนของคุณมีโอกาสเรียนรู้สิ่งใหม่ที่สร้างสรรค์ นอกจากนี้ โครงการดังกล่าวยัง:

  • ช่วยให้โรงเรียนของคุณเป็นสถานที่ที่ดีขึ้นเพื่อการเรียนรู้
  • ช่วยปรับปรุงสิ่งแวดล้อมในโรงเรียน
  • ให้โอกาสในการเรียนรู้ในวิชาต่าง ๆ มากขึ้น
  • ส่งเสริมให้เกิดการทำงานเป็นทีม เกิดความร่วมมือ การสร้างสรรค์ และ ‘การคิดนอกกรอบ’
  • ช่วยให้นักเรียนรู้สึกถึงความสำเร็จและการเรียนรู้โลกอย่างแท้จริง
  • ช่วยเผยแพร่แนวคิดของคุณและโรงเรียนของคุณไปทั่วประเทศไทย

โครงการนี้จะมีผลในบริบทเชิงบวก นั่นคือการเปลี่ยนแปลงที่แท้จริง อนาคตอันยั่งยืนและคุณภาพชีวิตที่ดีสำหรับทุกคนเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นได้

เราจะวัดรอยเท้าทางนิเวศได้อย่างไร

ตัวอย่างที่แสดงในที่นี้จะช่วยในการคำนวณรอยเท้าทางนิเวศน์ของรถยนต์คันหนึ่ง เมื่อคุณขับรถ ของเสียสำคัญที่เกิดจากรถคือ ก๊าซ ทำอย่างไรก๊าซเหล่านี้จึงจะถูกแปรเป็นขนาดพื้นที่เพื่อนำไปรวมไว้ในการคำนวณรอยเท้าทางนิเวศน์
เรื่องนี้ค่อนข้างง่าย ก๊าซเหล่านี้สามารถนำไปแปรเป็นค่าของต้นไม้ และพื้นที่ของต้นไม้ที่สามารถดูดซับก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ทั้งหมด โดยคำนวณได้ดังตัวอย่างต่อไปนี้:

  • รถยนต์ขนาดกลางโดยทั่วไปทำให้เกิดก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ 160 กรัมต่อกิโลเมตร
  • หากขับรถปีละ 10,000 กม. จะทำให้เกิดก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ 1.6 ตัน
  • การดูดซับก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ปริมาณ 3 ตัน ต้องอาศัยพื้นที่ป่า 1 เฮคตาร์ต่อปี และป่านั้นต้องมีต้นไม้ที่สังเคราะห์แสง

ดังนั้น เพื่อดูดซับคาร์บอนไดออกไซด์จำนวน 1.6 ตัน จำเป็นต้องใช้พื้นที่ป่า 0.53 เฮคตาร์ ป่าพื้นที่กว่าครึ่งเฮคตาร์สามารถดูดซับก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ที่รถหนึ่งคันสร้างขึ้นมาในหนึ่งปี ซึ่งเป็นพื้นที่กว้างประมาณครึ่งหนึ่งของสนามฟุตบอล และนี่คือรอยเท้าทางนิเวศของรถยนต์ในขณะที่คุณกำลังขับ

แต่นี่ยังไม่ใช่รอยเท้าทางนิเวศของรถยนต์ของคุณทั้งหมด เพราะตัวเลขดังกล่าวยังไม่ได้รวมถึงพลังงานทั้งหมดที่ใช้เพื่อผลิตรถยนต์ วัตถุดิบที่นำมาผลิต หรือพื้นที่ซึ่งจะต้องใช้เมื่อคุณจะทิ้งรถยนต์คันนี้


   
Home เกี่ยวกับโครงการ ความเป็นมาของโครงการฯ

sslogoกรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม

49 พระราม 6 ซอย 30 พญาไท กรุงเทพมหานคร 10400 
เบอร์โทรศัพท์ :  0-2298-5635 สอบถามข้อมูลสิ่งแวดล้อม : 0-2278-8444
หรือ E-mail : 
ecofootprint@deqp.mail.go.th